ഉക്രെയ്നിനെ ഒരു നിയമാനുസൃത സൈനിക ലക്ഷ്യമായി കാണുന്നതായി ഇറാനിലെ മുതിർന്ന നേതൃനിരയിൽ നിന്ന് പരാമർശം ഉയർന്നത് അന്താരാഷ്ട്ര രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പുതിയ ആശങ്കകൾക്ക് ഇടയാക്കുകയാണ്. ഇറാനിയൻ പാർലമെന്റിന്റെ ദേശീയ സുരക്ഷാ കമ്മീഷൻ തലവനായ ഇബ്രാഹിം അസീസി എക്സിൽ പങ്കുവച്ച പ്രസ്താവനയാണ് ഈ വിവാദത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചത്. പിന്നാലെ, സംഘർഷത്തിൽ ഉക്രെയ്ൻ പ്രസിഡന്റായ വ്ലാദിമിർ സെലെൻസ്കിക്കും പങ്കുണ്ടെന്നാരോപിച്ച് ഇറാൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയവും രംഗത്തെത്തി.
നയതന്ത്രപരമായി വിലയിരുത്തുമ്പോൾ, ഉക്രൈൻ സ്വീകരിക്കുന്ന നിലപാടുകൾ യുഎസിന്റെയും ഇസ്രായേലിന്റെയും പ്രവർത്തനങ്ങളുമായി ഇറാനെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതായി ഇതിൽ നിന്ന് വ്യക്തമാകുന്നു. അതിന്റെ ഭാഗമായി, ഉക്രെയ്നിനെ ഒരു ശത്രുതാപരമായ ഘടകമായി കണക്കാക്കി തുടർ നടപടികൾക്ക് ഇറാൻ തയ്യാറാകുന്നതായും സൂചനയുണ്ട്.
കഴിഞ്ഞ കുറച്ച് വർഷങ്ങളായി ഇറാനും ഉക്രെയ്നും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിൽ ഗണ്യമായ മാറ്റമാണ് ഉണ്ടായത്. മുമ്പ് സൂക്ഷ്മമായ നിഷ്പക്ഷത പാലിച്ചിരുന്ന ഇറാൻ , ഇപ്പോൾ ഉക്രൈനെ പാശ്ചാത്യ സഖ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായ ശത്രുതാപരമായ ശക്തിയായി കാണുന്ന നിലപാടിലേക്ക് മാറിയിരിക്കുകയാണ്. ഈ മാറ്റം പെട്ടെന്നുള്ള രാഷ്ട്രീയ പ്രതികരണമല്ല, മറിച്ച് വർഷങ്ങളായി വളർന്നുവന്ന തർക്കങ്ങളുടെയും അവിശ്വാസത്തിന്റെയും ഫലമാണെന്ന് നിരീക്ഷകർ വിലയിരുത്തുന്നു.
ചരിത്രപരമായി, ഇറാനും ഉക്രെയ്നും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം വളരെ പരിമിതമായിരുന്നു. പ്രധാനമായും സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകളിലൊതുങ്ങിയ ഈ ബന്ധത്തിൽ വലിയ തന്ത്രപ്രാധാന്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല. കഴിഞ്ഞ ദശകത്തിൽ വ്യാപാര ബന്ധം സ്ഥിരത പുലർത്തിയിരുന്നുവെങ്കിലും, അത് 500 മില്യൺ ഡോളറിൽ താഴെ തന്നെ തുടരുകയായിരുന്നു.
വിക്ടർ യാനുകോവിച്ച് അധികാരത്തിലുണ്ടായിരുന്ന കാലഘട്ടത്തിൽ (2010–2014) ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിൽ ചെറിയ പുരോഗതി ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, പിന്നീട് ഉക്രെയ്ൻ പാശ്ചാത്യരാജ്യങ്ങളിലേക്കുള്ള വഴിത്തിരിവ് നടത്തിയതോടെ ടെഹ്റാന്റെ താൽപര്യം കുറയുകയായിരുന്നു.
വഴിത്തിരിവായത് ഫ്ലൈറ്റ് 752 ദുരന്തം
2020 ജനുവരിയിൽ നടന്ന Ukraine International Airlines Flight 752 shootdownയാണ് ബന്ധത്തിൽ നിർണായക വഴിത്തിരിവായത്. ടെഹ്റാനിലെ ഇമാം ഖൊമേനി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്ന് പറന്നുയർന്ന ഉടൻ ഇറാൻ അബദ്ധത്തിൽ വെടിവെച്ചുവീഴ്ത്തിയ ഈ വിമാനാപകടത്തിൽ നിരവധി പേർ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
ഖാസിം സുലൈമാനിയെ യുഎസ് ആക്രമണത്തിൽ കൊലപ്പെടുത്തിയതിന് പിന്നാലെ മേഖലയിലെ സംഘർഷം രൂക്ഷമായിരുന്ന സമയത്താണ് ഈ സംഭവം ഉണ്ടായത്. അമേരിക്കൻ ആക്രമണ ഭീഷണിയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഇറാനിയൻ വ്യോമ പ്രതിരോധ സംവിധാനം വിമാനത്തെ തെറ്റായി തിരിച്ചറിഞ്ഞതായിരുന്നു ദുരന്തത്തിന് കാരണമായത്.
സംഭവത്തിൽ ഇറാൻ ഉത്തരവാദിത്തം ഏറ്റെടുത്ത് ക്ഷമാപണം നടത്തിയെങ്കിലും, ഉക്രെയ്ൻ ശക്തമായ പ്രതിഷേധവുമായി രംഗത്തെത്തി. അന്താരാഷ്ട്ര അന്വേഷണം, നഷ്ടപരിഹാരം, നിയമനടപടി എന്നിവ ആവശ്യപ്പെട്ട ഉക്രൈൻ നിലപാട്, പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളുടെ പിന്തുണയോടെ ഇറാനിൽ കൂടുതൽ അസ്വസ്ഥത സൃഷ്ടിച്ചു.
ഇതോടെ ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം കൂടുതൽ വഷളാകുകയും, പരസ്പര അവിശ്വാസം വർധിക്കുകയും ചെയ്തു. വിദേശനയ വ്യത്യാസങ്ങൾക്കൊപ്പം, സുരക്ഷാ വിഷയങ്ങളിലും ശക്തമായ ഭിന്നതകൾ ഉയർന്നു. ഇന്നത്തെ സാഹചര്യത്തിൽ, ഉക്രെയ്നിനെ സൈനിക ലക്ഷ്യമായി പരിഗണിക്കുന്ന ഇറാന്റെ പ്രസ്താവന, ഈ ദീർഘകാല സംഘർഷത്തിന്റെ പുതിയ ഘട്ടമായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. അന്താരാഷ്ട്ര രാഷ്ട്രീയത്തിൽ കൂടുതൽ സംഘർഷങ്ങൾക്ക് വഴിവെക്കാനിടയുള്ള ഈ നീക്കങ്ങൾ, ആഗോള സുരക്ഷാ സമവാക്യങ്ങളെ ബാധിക്കുമെന്ന ആശങ്കയും ഉയരുകയാണ്.
