പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ കാടുകളും മലനിരകളും മനുഷ്യന്റെ അശ്രദ്ധയിൽ വിങ്ങിക്കരഞ്ഞപ്പോൾ, അവയ്ക്ക് ശബ്ദമായി ഉയർന്നുനിന്ന ശാസ്ത്രജ്ഞനായിരുന്നു മാധവ് ഗാഡ്ഗിൽ. പരിസ്ഥിതിയോടുള്ള വിട്ടുവീഴ്ചയില്ലാത്ത പ്രതിബദ്ധതയും ശാസ്ത്രത്തോടുള്ള ആത്മാർഥതയും ചേർന്നൊരു ജീവിതം 83-ാം വയസ്സിൽ പൂനെയിൽ നിശ്ശബ്ദമായി അവസാനിച്ചു. വാർധക്യസഹജമായ അസുഖങ്ങളെത്തുടർന്നായിരുന്നു അന്ത്യം. മകൻ സിദ്ധാർത്ഥ ഗാഡ്ഗിലാണ് ഈ ദുഃഖവാർത്ത ലോകത്തെ അറിയിച്ചത്.
1942 മെയ് 24-ന് ജനിച്ച ഗാഡ്ഗിൽ, ജ്ഞാനത്തിന്റെ വിശാല ലോകങ്ങളിലൂടെ സഞ്ചരിച്ച അപൂർവ ശാസ്ത്രബുദ്ധിയായിരുന്നു. മുംബൈ സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് ജീവശാസ്ത്രത്തിൽ ബിരുദവും, ഹാർവാർഡ് സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് ഗണിതപരിസ്ഥിതിശാസ്ത്രത്തിൽ ഡോക്ടറേറ്റും നേടി. ഹാർവാർഡിൽ ഐബിഎം ഫെലോയായും ഗവേഷകനായും പ്രവർത്തിച്ച അദ്ദേഹം, പിന്നീട് മൂന്നു പതിറ്റാണ്ടോളം ബംഗളൂരുവിലെ ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സയൻസിൽ അധ്യാപകനായി തലമുറകളെ പരിസ്ഥിതി ബോധത്തിലേക്ക് നയിച്ചു.
കേരളത്തിന് ഗാഡ്ഗിൽ എന്ന പേര് വെറും ഒരു ശാസ്ത്രജ്ഞന്റേതായിരുന്നില്ല; അത് ഒരു മുന്നറിയിപ്പായിരുന്നു. 2010-ൽ കേന്ദ്രസർക്കാർ നിയോഗിച്ച ഗാഡ്ഗിൽ സമിതിയുടെ റിപ്പോർട്ട് പശ്ചിമഘട്ടത്തെ രക്ഷിക്കാനുള്ള ധൈര്യപൂർണമായ ആഹ്വാനമായിരുന്നു. നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും ഖനനത്തിനും കർശന നിയന്ത്രണം വേണമെന്ന് അദ്ദേഹം ശുപാർശ ചെയ്തു. എന്നാൽ ആ ശുപാർശകൾ കേരളത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ-സാമൂഹിക രംഗങ്ങളിൽ വലിയ പ്രതിഷേധങ്ങളുടെ കൊടുങ്കാറ്റ് ഉയർത്തി. അതിന്റെ തുടർച്ചയായി കസ്തൂരിരംഗൻ സമിതി രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു.
കാലം കടന്നുപോയപ്പോൾ, പ്രളയങ്ങൾ കേരളത്തെ മുക്കിയപ്പോൾ, ഗാഡ്ഗിലിന്റെ മുന്നറിയിപ്പുകൾ വീണ്ടും ഉയിർത്തെഴുന്നേറ്റു—വൈകിയ തിരിച്ചറിവുകളായി. പ്രകൃതിയോട് മനുഷ്യൻ കാണിച്ച അനാസ്ഥയുടെ വില എത്ര വലിയതാണെന്ന് അവ ഓർമ്മിപ്പിച്ചു.
പത്മശ്രീയും പത്മഭൂഷണും നൽകി രാജ്യം അദ്ദേഹത്തെ ആദരിച്ചു. എങ്കിലും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ബഹുമതി അദ്ദേഹം വിട്ടുപോയ ചിന്തകളാണ്—പ്രകൃതിയോട് സഹജീവിതം പുലർത്തേണ്ടതിന്റെ സന്ദേശം.
മാധവ് ഗാഡ്ഗിൽ ഇനി ഇല്ല. പക്ഷേ പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ കാറ്റിലും മഴയിലും, കാടുകളുടെ നിശ്ശബ്ദതയിലും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശബ്ദം ഇപ്പോഴും മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കും—മനുഷ്യനെ ഓർമ്മിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, പ്രകൃതി ഒരിക്കലും കീഴടക്കാനുള്ള വസ്തുവല്ലെന്ന്.
