ഇറാനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിലവിലെ സംഘർഷം വരും വർഷങ്ങളിൽ ലോകവേദിയിൽ അമേരിക്കയുടെ സ്ഥാനവും കഴിവുകളും നിർണയിക്കുന്ന നിർണായക ഘട്ടമായി മാറുകയാണ്. പശ്ചിമേഷ്യയിലെ ഈ പ്രതിസന്ധി മേഖലാതീതമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുമെന്ന ആശങ്ക ശക്തമാണ്.
ഇറാനോടുള്ള യുഎസിന്റെ നയം കൂടുതൽ അസ്ഥിരതയിലേക്ക് നീങ്ങുന്നുവെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ. ഇറാനെതിരെ നിർണായക നടപടി സ്വീകരിക്കാൻ ഇതാണ് അനുയോജ്യമായ സമയമെന്ന നിലപാട് അമേരിക്ക സ്വീകരിച്ചതായി സൂചനകളുണ്ട്. ചരിത്രപരമായ പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കുക, ഇസ്രായേലിനോട് വൈരാഗ്യമുള്ള ഭരണകൂടത്തെ ദുർബലപ്പെടുത്തുക, ഊർജ്ജ മാർഗങ്ങളിൽ സ്വാധീനം വർധിപ്പിക്കുക തുടങ്ങിയ ലക്ഷ്യങ്ങളാണ് ഇതിന് പിന്നിൽ കാണുന്നത്.
എന്നാൽ ഇത്തരം കണക്കുകൂട്ടലുകൾ യാഥാർത്ഥ്യവുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നതല്ലെന്ന ആശങ്കയും ഉയരുന്നു. ഇറാൻ, ഇറാഖോ അഫ്ഗാനിസ്ഥാനോ പോലുള്ള ദുർബല രാഷ്ട്രമല്ല. ശക്തമായ സൈനിക ശേഷിയോടൊപ്പം ആഗോള വ്യാപാരത്തിനും ഊർജ്ജ ഗതാഗതത്തിനും വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്താൻ കഴിയുന്ന രാജ്യമാണ് അത്. പ്രത്യേകിച്ച് ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിനുള്ള ഭൗമസ്ഥിതി ആഗോള സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയെ നേരിട്ട് ബാധിക്കുന്ന ഘടകമാണ്.
സംഘർഷം നീണ്ടുനിൽക്കുന്നതോടെ “വിജയം” എന്നതിന്റെ അർത്ഥം എന്താണെന്ന അടിസ്ഥാനചോദ്യവും ഉയരുന്നു. വേഗത്തിൽ കീഴടങ്ങൽ സംഭവിക്കുമെന്ന ആദ്യകാല കണക്കുകൂട്ടലുകൾ യാഥാർത്ഥ്യമായിട്ടില്ല. രാഷ്ട്രീയമായും സൈനികമായും സങ്കീർണ്ണമായ സാഹചര്യമാണ് ഇപ്പോൾ നിലനിൽക്കുന്നത്.
ഇതിനിടെ, യുഎസിന്റെ വിദേശനയത്തിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങളും ശ്രദ്ധേയമാണ്. “അമേരിക്ക ഫസ്റ്റ്” എന്ന സമീപനം പരമാവധി നേട്ടം കുറഞ്ഞ പ്രതിബദ്ധതയോടെ നേടാനുള്ള ശ്രമമായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്. എന്നാൽ ഇത് പ്രതിരോധം ശക്തമായ സാഹചര്യങ്ങളിൽ അപകടസാധ്യത വർധിപ്പിക്കുമെന്ന മുന്നറിയിപ്പും ഉയരുന്നു.
മുൻകാലങ്ങളിൽ ലിബറൽ ലോകക്രമത്തിന്റെ ഭാഗമായി അമേരിക്കയുടെ നേതൃത്വം അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നുവെങ്കിലും, ഇപ്പോഴത്തെ സമീപനം കൂടുതൽ നിർബന്ധാധിഷ്ഠിതവും ഇടപാട് സ്വഭാവമുള്ളതുമാണ്. ഇതോടെ സഖ്യകക്ഷികളുടെ പിന്തുണയിൽ പോലും അനിശ്ചിതത്വം വർധിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഇറാൻ ഇപ്പോൾ അമേരിക്കയുടെ ശക്തിപ്രകടനത്തിന് ഒരു പരീക്ഷണ വേദിയായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്. വ്യക്തമായ വിജയമില്ലാതെ സംഘർഷം നീണ്ടുനിൽക്കുകയാണെങ്കിൽ, അത് അമേരിക്കയുടെ ആഗോള വിശ്വാസ്യതയെ തന്നെ ബാധിക്കുമെന്ന വിലയിരുത്തലാണ് ഉയരുന്നത്.
ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിൽ ഇറാൻ സ്വാധീനം നിലനിർത്തുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ ഏതൊരു സൈനിക നീക്കവും വിജയകരമെന്നായി വിലയിരുത്താൻ പ്രയാസമാണെന്നും വിദഗ്ധർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. അതിനാൽ തന്നെ, ഈ പ്രതിസന്ധി എങ്ങനെ അവസാനിക്കും എന്നതിൽ മാത്രമല്ല, അത് അമേരിക്കയുടെ ഭാവി ആഗോള നിലപാടിനെയും നിർണ്ണയിക്കുമെന്നതാണ് അന്താരാഷ്ട്ര നിരീക്ഷകരുടെ അഭിപ്രായം.
