കുടിവെള്ളം ലഭിക്കാതെ ഒരു മഹാനഗരം നിശ്ചലമാകുന്ന സാഹചര്യം സിനിമകളിൽ മാത്രമല്ല, യാഥാർഥ്യത്തിലും സംഭവിക്കാവുന്ന ഒന്നായി മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം, ജനസംഖ്യാ വർധന, ഭൂഗർഭജലത്തിന്റെ അമിത ചൂഷണം, ദുർബലമായ ജലനിർവഹണം എന്നിവ കാരണം ലോകത്തിലെ നിരവധി നഗരങ്ങൾ ‘ഡേ സീറോ’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഗുരുതര ജലക്ഷാമ ഭീഷണിയിലേക്ക് നീങ്ങുകയാണ്. കുടിവെള്ള വിതരണം പൂർണമായോ ഭാഗികമായോ നിലയ്ക്കുന്ന അവസ്ഥയെയാണ് ‘ഡേ സീറോ’ എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്.
കാബൂൾ: വെള്ളമില്ലാത്ത തലസ്ഥാനമാകുമോ?
കാബൂൾ ലോകചരിത്രത്തിൽ ആദ്യമായി കുടിവെള്ളം ഗുരുതരമായി ക്ഷയിക്കുന്ന തലസ്ഥാന നഗരമായി മാറുമെന്ന ആശങ്ക ശക്തമാണ്. ഭൂഗർഭജലനിരപ്പ് അപകടകരമായി താഴ്ന്നതോടെ നിരവധി കിണറുകൾ വറ്റിവരണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ജനസംഖ്യ വർധനയും ദീർഘകാല വരൾച്ചയും നഗരത്തെ വലിയ മാനുഷിക പ്രതിസന്ധിയിലേക്ക് തള്ളിവിടുന്നുവെന്നാണ് വിദഗ്ധരുടെ മുന്നറിയിപ്പ്.
ടെഹ്റാൻ: വരൾച്ചയുടെ പിടിയിൽ
Tehran നഗരത്തിലും ജലക്ഷാമം രൂക്ഷമാവുകയാണ്. തുടർച്ചയായ വരൾച്ചയും അണക്കെട്ടുകളിലെ ജലനിരപ്പ് കുറയുന്നതും നഗരത്തിന്റെ ജലസുരക്ഷയെ ബാധിച്ചിരിക്കുകയാണ്. സ്ഥിതി കൂടുതൽ വഷളായാൽ കടുത്ത ജലനിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തേണ്ടിവരുമെന്ന് അധികൃതർ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിട്ടുണ്ട്.
മെക്സിക്കോ സിറ്റി: വെള്ളത്തിനൊപ്പം താഴുന്ന നഗരം
മെക്സിക്കോ സിറ്റി നേരിടുന്നത് വ്യത്യസ്തമായ പ്രതിസന്ധിയാണ്. പഴയ തടാകത്തിന്റെ അടിത്തട്ടിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട നഗരത്തിൽ ഭൂഗർഭജലം അമിതമായി പമ്പ് ചെയ്യുന്നതോടെ ഭൂമി താഴ്ന്നുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ഇതുമൂലം ജലവിതരണ പൈപ്പുകൾക്ക് കേടുപാടുകൾ സംഭവിക്കുകയും വലിയ തോതിൽ വെള്ളം പാഴാകുകയും ചെയ്യുന്നു.
ചെന്നൈ: ‘ഡേ സീറോ’ നേരിട്ട ഇന്ത്യൻ നഗരം
ചെന്നൈ 2019-ൽ ലോകശ്രദ്ധ നേടിയ ജലക്ഷാമ പ്രതിസന്ധി നേരിട്ടിരുന്നു. മഴക്കുറവും കടുത്ത വേനലും ഭൂഗർഭജലത്തിന്റെ ക്ഷയവും കാരണം നഗരത്തിലെ പ്രധാന ജലസംഭരണികൾ വറ്റിയിരുന്നു. കുടിവെള്ളം ട്രെയിനുകളിൽ എത്തിച്ച സംഭവം ആഗോളതലത്തിൽ വലിയ ചർച്ചയായിരുന്നു.
കേപ് ടൗൺ: പ്രതിസന്ധിയിൽ നിന്ന് കരകയറിയ നഗരം
കേപ് ടൗൺ 2018-ൽ ‘ഡേ സീറോ’ മുന്നറിയിപ്പ് ലഭിച്ച ലോകത്തിലെ ആദ്യ പ്രധാന നഗരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു. എന്നാൽ കർശന ജലസംരക്ഷണ നടപടികളും പൊതുജനങ്ങളുടെ സഹകരണവും മികച്ച മഴയും നഗരത്തെ വലിയ ദുരന്തത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടുത്തി. ജലപ്രതിസന്ധി ഫലപ്രദമായ ഇടപെടലുകളിലൂടെ മറികടക്കാമെന്നതിന് കേപ് ടൗൺ മികച്ച ഉദാഹരണമായി മാറി.
ലോകമെമ്പാടുമുള്ള നഗരങ്ങൾക്ക് ‘ഡേ സീറോ’ മുന്നറിയിപ്പ് ഒരു ഓർമ്മപ്പെടുത്തലാണ്. പ്രകൃതി വിഭവങ്ങളുടെ ഉത്തരവാദിത്തപരമായ ഉപയോഗവും ദീർഘകാല ജലനിർവഹണ പദ്ധതികളും ഇല്ലെങ്കിൽ, ഇന്നത്തെ മുന്നറിയിപ്പുകൾ നാളത്തെ യാഥാർഥ്യങ്ങളായി മാറാൻ അധികസമയം വേണ്ടിവരില്ല. ജലസംരക്ഷണം ഇനി പരിസ്ഥിതി വിഷയമത്രമല്ല, മനുഷ്യരുടെ നിലനിൽപ്പുമായി നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെട്ട ആഗോള വെല്ലുവിളിയാണ്.
