ചൈനീസ് പ്രസിഡന്റ് ഷി ജിൻപിങ്ങിന്റെ ഈജിപ്ത് സന്ദർശനം മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലും ആഫ്രിക്കയിലും ചൈനയുടെ തന്ത്രപരമായ സ്വാധീനം കൂടുതൽ ശക്തമാക്കുന്നതിന്റെ സൂചനയായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. സെപ്റ്റംബർ ഒന്നിന് ആരംഭിച്ച സന്ദർശനം ഒരു ദശാബ്ദത്തിനിടയിലെ ഷിയുടെ ആദ്യ ഈജിപ്ത് സന്ദർശനമായിരുന്നു. ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള നയതന്ത്ര ബന്ധത്തിന്റെ 70-ാം വാർഷികത്തോടനുബന്ധിച്ചായിരുന്നു സന്ദർശനം.
ഈജിപ്ഷ്യൻ പ്രസിഡന്റ് അബ്ദുൽ ഫത്താഹ് എൽ-സിസിയുമായി നടത്തിയ കൂടിക്കാഴ്ചയിൽ, മിഡിൽ ഈസ്റ്റ് രാജ്യങ്ങൾ സ്വന്തം ഭാവി നിർണയിക്കണമെന്നും ബാഹ്യ ഇടപെടലുകളെ ചെറുക്കണമെന്നും ഷി ആഹ്വാനം ചെയ്തു. സുരക്ഷ, ഭീകരവിരുദ്ധ പ്രവർത്തനം, ഡാറ്റാ സെന്ററുകൾ, സെമികണ്ടക്ടറുകൾ, നിർണായക ധാതുക്കൾ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ സഹകരണം ശക്തമാക്കാനും ഉഭയകക്ഷി വ്യാപാരത്തിൽ ദേശീയ കറൻസികളുടെ ഉപയോഗം വർധിപ്പിക്കാനും ഇരു രാജ്യങ്ങളും ധാരണയിലെത്തി.
പരമ്പരാഗത വ്യാപാര-അടിസ്ഥാനസൗകര്യ സഹകരണത്തിനപ്പുറം സാമ്പത്തിക പരമാധികാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മേഖലകളിലേക്കും ചൈന–ഈജിപ്ത് ബന്ധം വ്യാപിക്കുകയാണ്. വികസനം, സംസ്ഥാന പരമാധികാരം, ബഹുധ്രുവ ആഗോള ക്രമം എന്നിവ മുൻനിർത്തിയാണ് ബീജിംഗ് ബന്ധങ്ങൾ ശക്തമാക്കുന്നത്. പാശ്ചാത്യ ഇടപെടലുകൾക്കും ഉപരോധങ്ങൾക്കും ബദലായി ചൈന മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്ന വികസന മാതൃകയ്ക്ക് ആഗോള ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ പല രാജ്യങ്ങളിലും സ്വീകാര്യത വർധിക്കുന്നതായും വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.
ആഫ്രിക്കയിലേക്കുള്ള ചൈനയുടെ കവാടം
110 കോടിയിലധികം ജനസംഖ്യയുള്ള ഈജിപ്തിന് വലിയ ആഭ്യന്തര വിപണിക്കൊപ്പം സൂയസ് കനാലിന്റെ തന്ത്രപ്രധാന നിയന്ത്രണവും അറബ് ലോകത്തെ രാഷ്ട്രീയ സ്വാധീനവും ആഫ്രിക്കൻ വിപണികളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനവും ഉണ്ട്. ഏഷ്യയ്ക്കും യൂറോപ്പിനുമിടയിലെ പ്രധാന സമുദ്രപാതയായ സൂയസ് കനാലിന്റെ സുരക്ഷ ചൈനയുടെ വിദേശ വ്യാപാരത്തിനും നിർണായകമാണ്. മിഡിൽ ഈസ്റ്റ്, മെഡിറ്ററേനിയൻ, ആഫ്രിക്ക എന്നീ മേഖലകളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന പ്രധാന കേന്ദ്രമായി ഈജിപ്തിനെ കാണുന്നതിനാലാണ് ചൈനയുടെ താൽപര്യം വർധിക്കുന്നത്.
2025ൽ ചൈന–ആഫ്രിക്ക വ്യാപാരം 348 ബില്യൺ ഡോളറിലെത്തിയിരുന്നു. അടിസ്ഥാനസൗകര്യ വികസനം, തുറമുഖങ്ങൾ, വൈദ്യുതി, ടെലികമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ, വ്യവസായം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലെ നിക്ഷേപങ്ങളിലൂടെ ആഫ്രിക്കയിലെ സ്വാധീനം വർധിപ്പിക്കുകയാണ് ചൈന.
സൂയസ് കനാൽ സാമ്പത്തിക മേഖലയിലും ചൈനീസ് നിക്ഷേപം ശ്രദ്ധേയമാണ്. തുറമുഖ-റെയിൽവേ വികസനം, പുതിയ ഭരണതലസ്ഥാനം, പൈപ്പ്-ടയർ നിർമാണം, ഹരിത ഊർജ പദ്ധതികൾ, ഉപഗ്രഹ നിർമാണം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ചൈനീസ് കമ്പനികൾ സജീവമാണ്. ഈജിപ്തിലെ ചൈനീസ് നിക്ഷേപം 10 ബില്യൺ ഡോളർ കടന്നതായും 2025ൽ ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള വ്യാപാരം 20.79 ബില്യൺ ഡോളറിലെത്തിയതായും റിപ്പോർട്ടുകൾ പറയുന്നു.
എന്നാൽ ചൈനയിൽനിന്നുള്ള ഇറക്കുമതിയും ഈജിപ്തിന്റെ കയറ്റുമതിയും തമ്മിലുള്ള വലിയ അന്തരം പ്രധാന വെല്ലുവിളിയായി തുടരുന്നു. ചൈനീസ് ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ വിപണിയായി മാത്രം ഈജിപ്ത് മാറാതെ പ്രാദേശിക ഉൽപ്പാദനം, സാങ്കേതിക കൈമാറ്റം, തൊഴിലവസര സൃഷ്ടി, കയറ്റുമതി എന്നിവ വർധിപ്പിക്കേണ്ടതുണ്ടെന്ന വിലയിരുത്തലുമുണ്ട്.
അതേസമയം, ചൈനയുമായുള്ള ബന്ധം ഈജിപ്തിന്റെ വിദേശനയത്തിൽ കൂടുതൽ തന്ത്രപരമായ ഇടം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. അമേരിക്കയിൽനിന്ന് പ്രതിവർഷം ഏകദേശം 1.3 ബില്യൺ ഡോളറിന്റെ സൈനിക സഹായം ലഭിക്കുന്ന ഈജിപ്ത്, ചൈനയ്ക്കും റഷ്യയ്ക്കും ബ്രിക്സ് രാജ്യങ്ങൾക്കുമൊപ്പം ബന്ധം ശക്തമാക്കുകയാണ്. പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധം നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് തന്നെ പങ്കാളിത്തങ്ങൾ വൈവിധ്യവത്കരിക്കാനുള്ള കെയ്റോയുടെ ശ്രമമായാണ് ഇത് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.
ഈജിപ്തുമായുള്ള ബന്ധം ശക്തമാക്കുന്നതിലൂടെ മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലും ആഫ്രിക്കയിലും സാമ്പത്തിക, രാഷ്ട്രീയ, ലോജിസ്റ്റിക് സ്വാധീനം ഒരേസമയം വികസിപ്പിക്കാനാണ് ചൈന ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. അടിസ്ഥാനസൗകര്യ പദ്ധതികൾക്കും വ്യാപാരത്തിനുമൊപ്പം യുവാൻ അധിഷ്ഠിത ഇടപാടുകളും സാങ്കേതിക സഹകരണവും വർധിക്കുന്നതോടെ ബഹുധ്രുവ ലോകക്രമത്തിലേക്കുള്ള ചൈനയുടെ നീക്കത്തിന് കൂടുതൽ ശക്തി ലഭിക്കുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.
