രാജ്യത്തെ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ പ്രതിഷേധ വേദിയായ ജന്തർ മന്തറിനെ ഔദ്യോഗിക സമരവേദികളുടെ പട്ടികയിൽനിന്ന് ഒഴിവാക്കിയതോടെ ഡൽഹിയിൽ പ്രതിഷേധിക്കാൻ ഇടമില്ലാതെ വിവിധ സംഘടനകൾ. പുതിയ നിയന്ത്രണങ്ങൾ നിലവിൽ വന്നതോടെ ജന്തർ മന്തറിൽ നടത്താൻ നിശ്ചയിച്ചിരുന്ന 15ലേറെ പ്രതിഷേധ പരിപാടികളാണ് പ്രതിസന്ധിയിലായത്. എൽപിജി വിതരണ സംഘടന, ജാട്ട് മഹാസഭ, മണിപ്പൂരിലെ നാഗാ സംഘടനകൾ തുടങ്ങി വിവിധ വിഭാഗങ്ങൾക്ക് സമരങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കുകയോ മറ്റിടങ്ങളിലേക്ക് മാറ്റുകയോ ചെയ്യേണ്ടിവന്നു. രാജ്യതലസ്ഥാനത്ത് സ്വന്തം ആവശ്യങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് പ്രതിഷേധിക്കാൻ പോലും കഴിയാത്ത സാഹചര്യമാണെന്ന് സംഘടനകൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.
ജന്തർ മന്തറിന് പകരമായി പ്രതിഷേധങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കാൻ റാംലീല മൈതാനം, ബുരാരി ഗ്രൗണ്ട്, കിഴക്കൻ ഡൽഹിയിലെ സിബിഡി ഗ്രൗണ്ട് എന്നിവയാണ് ഡൽഹി പൊലീസ് അനുവദിച്ചിട്ടുള്ളത്. എന്നാൽ നഗരത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽനിന്ന് എത്തുന്ന സംഘടനകൾക്ക് ഈ വേദികളിലെത്തുന്നതും ആവശ്യമായ അനുമതികൾ നേടിയെടുക്കുന്നതും വലിയ വെല്ലുവിളിയായിരിക്കുകയാണ്. അനുമതിക്കായുള്ള സങ്കീർണമായ നടപടിക്രമങ്ങളും വേദികളുടെ ലഭ്യതക്കുറവും പ്രതിഷേധ പരിപാടികൾക്ക് തടസ്സമാകുന്നുവെന്നാണ് സംഘടനകളുടെ പരാതി.
മണിപ്പൂരിലെ അക്രമസംഭവങ്ങളിൽ പ്രതിഷേധിച്ച് ഒക്ടോബർ 12ന് ജന്തർ മന്തറിൽ സമരം നടത്താൻ തീരുമാനിച്ചിരുന്ന നാഗാ സ്റ്റുഡന്റ്സ് യൂണിയന് പരിപാടി ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടിവന്നു. 250ഓളം പേരെ പങ്കെടുപ്പിച്ച് പ്രതിഷേധം സംഘടിപ്പിക്കാനായിരുന്നു നീക്കം. ജന്തർ മന്തറിലെ നിയന്ത്രണം അറിഞ്ഞതോടെ ബുരാരി ഗ്രൗണ്ടിൽ അനുമതി തേടിയെങ്കിലും വിവിധ ഓഫീസുകൾ കയറിയിറങ്ങിയിട്ടും നടപടിക്രമങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കാനായില്ല. ഒടുവിൽ ഒക്ടോബർ 22ന് പ്രസ് ക്ലബ് ഓഫ് ഇന്ത്യയിൽ വാർത്താസമ്മേളനം നടത്തിയാണ് സംഘടനയ്ക്ക് നിലപാട് വ്യക്തമാക്കേണ്ടിവന്നത്.
എൽപിജി വിതരണക്കാരുടെ സംഘടനയ്ക്കും സമാനമായ ദുരനുഭവമാണുണ്ടായത്. ഒക്ടോബർ 26ന് പ്രതിഷേധം നടത്താൻ സിബിഡി ഗ്രൗണ്ടിൽ അനുമതി തേടിയെങ്കിലും ബുക്കിങ് നടപടികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തർക്കത്തെ തുടർന്ന് സമരത്തിനായി ഒരുക്കിയ ടെന്റുകൾ പൊലീസ് നീക്കം ചെയ്തു. തുടർന്ന് ഗ്രൗണ്ടിന് എതിർവശത്തെ റോഡിൽ പ്രതിഷേധം നടത്തേണ്ടിവന്നു. ജാട്ട് മഹാസഭ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സംഘടനകളും സമരവേദി മാറ്റാൻ നിർബന്ധിതരായി.
ജന്തർ മന്തറിലെ നിയന്ത്രണം പ്രതിഷേധങ്ങളുടെ സ്വഭാവത്തെയും പങ്കാളിത്തത്തെയും ബാധിക്കുന്നതായും സംഘടനകൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. നഗരത്തിന്റെ വിദൂര ഭാഗങ്ങളിലുള്ള ബദൽ വേദികളിലേക്ക് എത്തുന്നതിനുള്ള യാത്രാച്ചെലവും സൗകര്യക്കുറവും സാധാരണക്കാർക്കും സംഘടനകൾക്കും അധിക ബാധ്യതയാകുന്നുണ്ട്.
2026 ഒക്ടോബർ 11ന് ഡൽഹി പൊലീസ് പുറപ്പെടുവിച്ച ഉത്തരവിലൂടെയാണ് ജന്തർ മന്തറിനെ ഔദ്യോഗിക പ്രതിഷേധ വേദികളുടെ പട്ടികയിൽനിന്ന് ഒഴിവാക്കിയത്. കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തര മന്ത്രാലയം രൂപീകരിച്ച സമിതിയുടെ ശുപാർശകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലായിരുന്നു നടപടി. തുടർച്ചയായ പ്രതിഷേധങ്ങൾ മൂലമുള്ള ഗതാഗത തടസ്സങ്ങൾ, ക്രമസമാധാന പ്രശ്നങ്ങൾ, സുരക്ഷാ വെല്ലുവിളികൾ എന്നിവയാണ് നിയന്ത്രണത്തിന് കാരണമായി പൊലീസ് ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയത്. പാർലമെന്റ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രധാന സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് സമീപമുള്ള പ്രദേശത്തിന്റെ സുരക്ഷയും അടിയന്തര സേവനങ്ങളുടെ സുഗമമായ പ്രവർത്തനവും ഉറപ്പാക്കേണ്ടതുണ്ടെന്നും അധികൃതർ വിശദീകരിക്കുന്നു.
1993 മുതൽ രാജ്യതലസ്ഥാനത്തെ പ്രധാന പ്രതിഷേധ വേദികളിലൊന്നായിരുന്നു ജന്തർ മന്തർ. കർഷക സമരങ്ങൾ മുതൽ അഴിമതിവിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ വരെ നിരവധി നിർണായക പ്രക്ഷോഭങ്ങൾക്ക് ഈ തെരുവ് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. വിവിധ രാഷ്ട്രീയ, സാമൂഹിക വിഷയങ്ങളിൽ ജനങ്ങൾക്ക് അധികാരകേന്ദ്രങ്ങൾക്ക് മുന്നിൽ നേരിട്ട് പ്രതിഷേധം അറിയിക്കാനുള്ള പ്രധാന വേദിയെന്ന നിലയിലും ജന്തർ മന്തർ ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു.
ജന്തർ മന്തറിലെ നിയന്ത്രണം പ്രതിഷേധിക്കാനുള്ള ജനാധിപത്യ അവകാശത്തെ പരിമിതപ്പെടുത്തുമെന്ന വിമർശനവും ശക്തമാകുന്നുണ്ട്. സുരക്ഷാ ക്രമീകരണങ്ങളുടെ പേരിൽ സമരവേദികൾ പരിമിതപ്പെടുത്തുന്നതിന് പകരം എല്ലാവർക്കും എളുപ്പത്തിൽ എത്തിച്ചേരാനും പ്രതിഷേധിക്കാനും കഴിയുന്ന ബദൽ സംവിധാനങ്ങൾ ഒരുക്കണമെന്നാണ് വിവിധ സംഘടനകളുടെ ആവശ്യം.
