സൗദി അറേബ്യ, തുർക്കി, പാകിസ്ഥാൻ എന്നീ രാജ്യങ്ങൾ ചേർന്ന് കഴിഞ്ഞ ആഴ്ച പ്രഖ്യാപിച്ച പുതിയ പ്രതിരോധ സഹകരണ കരാർ പശ്ചിമേഷ്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ വലിയ ചർച്ചകൾക്ക് വഴിവെച്ചിരിക്കുകയാണ്. കരാർ ഒരു രാജ്യത്തെയും ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ളതല്ലെന്നാണ് മൂന്ന് രാജ്യങ്ങളുടെയും ഔദ്യോഗിക വിശദീകരണം. എന്നാൽ മേഖലയുടെ രാഷ്ട്രീയ യാഥാർഥ്യങ്ങൾ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ, ഈ നീക്കത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിൽ ഇറാനാണ് എന്ന വിലയിരുത്തലാണ് വ്യാപകമായി ഉയരുന്നത്.
ഇസ്ലാമിക് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ഇറാൻ ദീർഘകാലമായി പശ്ചിമേഷ്യയിലെ ഏറ്റവും ശക്തമായ പാശ്ചാത്യ വിരുദ്ധ ശക്തികളിലൊന്നായി സ്വയം അവതരിപ്പിച്ചുവരികയാണ്. അമേരിക്കയെയും ഇസ്രായേലിനെയും തുറന്നെതിർക്കുന്ന നിലപാട് സ്വീകരിക്കുന്ന ഇറാൻ, സമീപകാല സംഘർഷങ്ങളിലും അതേ നിലപാട് തുടർന്നു. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ അതിർത്തികൾ പങ്കിടുന്ന പ്രധാന മുസ്ലിം രാഷ്ട്രങ്ങൾ പ്രതിരോധ സഹകരണത്തിനായി ഒന്നിക്കുന്നത് ടെഹ്റാനെ കൂടുതൽ നയതന്ത്ര സമ്മർദ്ദത്തിലാക്കുമെന്ന സൂചനകളാണ് ലഭിക്കുന്നത്.
ഇസ്ലാമിന്റെ ഏറ്റവും വിശുദ്ധ നഗരമായ മക്കയുടെ പേരിലാണ് പുതിയ പ്രതിരോധ കരാർ അറിയപ്പെടുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇത് വെറും സൈനിക സഹകരണമെന്നതിലുപരി ഒരു രാഷ്ട്രീയ സന്ദേശവും നൽകുന്നുണ്ട്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള മുസ്ലിം ഭൂരിപക്ഷ രാജ്യങ്ങളിൽ ചിലതാണ് ഈ സഖ്യത്തിൽ പങ്കാളികളായിരിക്കുന്നത്.
സൗദി അറേബ്യയും തുർക്കിയും മുസ്ലിം ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന രാജ്യങ്ങളാണ്. പ്രതിരോധ മേഖലയിലെ വൻ നിക്ഷേപങ്ങളും ഇവർ നടത്തുന്നു. അതേസമയം, പാകിസ്ഥാൻ മുസ്ലിം ലോകത്തിലെ ഏക ആണവായുധ ശക്തിയെന്ന പ്രത്യേകതയും നിലനിർത്തുന്നു. ഈ മൂന്ന് രാജ്യങ്ങളും ഒരേ വേദിയിൽ പ്രതിരോധ സഹകരണത്തിന് കൈകോർക്കുന്നത് മേഖലയിൽ പുതിയ ശക്തിസമവാക്യങ്ങൾക്ക് വഴിയൊരുക്കുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.
തുർക്കിയുമായും പാകിസ്ഥാനുമായും ഇറാൻ ചരിത്രപരമായി അടുത്ത ബന്ധമാണ് പുലർത്തിയിട്ടുള്ളത്. നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള സാംസ്കാരികവും സാമ്പത്തികവുമായ ബന്ധങ്ങൾ ഈ രാജ്യങ്ങളെ തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. അതുപോലെ, വർഷങ്ങളായുള്ള സംഘർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം 2023-ൽ സൗദി അറേബ്യയുമായി നയതന്ത്ര ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിച്ചതോടെ ടെഹ്റാനും റിയാദും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം മെച്ചപ്പെടുന്നുവെന്ന സൂചനകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
എന്നാൽ പുതിയ പ്രതിരോധ കരാർ ഇറാനിൽ ആശങ്ക സൃഷ്ടിച്ചേക്കാം. കാരണം, അമേരിക്കയുടെയും പാശ്ചാത്യ ശക്തികളുടെയും സാന്നിധ്യം മേഖലയിലുണ്ടാകുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ ഈ രാജ്യങ്ങളുടെ സുരക്ഷാ സഹകരണം ഭാവിയിൽ ഏത് ദിശയിലേക്ക് നീങ്ങുമെന്നത് ഇപ്പോഴും വ്യക്തമല്ല.
ഇസ്രായേലുമായും അമേരിക്കയുമായും നീണ്ടുനിന്ന സംഘർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷമുള്ള കാലഘട്ടത്തിലാണ് ഈ കരാർ രൂപംകൊള്ളുന്നത്. അതിനാൽ തന്നെ ഇത് വെറും പ്രതിരോധ സഹകരണമെന്നതിലുപരി പശ്ചിമേഷ്യയിലെ പുതിയ രാഷ്ട്രീയ-സുരക്ഷാ കൂട്ടുകെട്ടിന്റെ തുടക്കമായി ചില വിദഗ്ധർ കാണുന്നു.
കരാറിന്റെ യഥാർത്ഥ ലക്ഷ്യവും പ്രവർത്തന രീതിയും വരും മാസങ്ങളിൽ കൂടുതൽ വ്യക്തമാകുമെങ്കിലും, മുസ്ലിം ലോകത്തിലെ മൂന്ന് പ്രധാന ശക്തികൾ ഒരുമിച്ച് മുന്നോട്ടുവന്നത് മേഖലയുടെ ഭാവി രാഷ്ട്രീയത്തിൽ നിർണായക സ്വാധീനം ചെലുത്തുമെന്ന കാര്യത്തിൽ സംശയമില്ല. അതേസമയം, ഈ പുതിയ സഖ്യത്തെ ടെഹ്റാൻ എങ്ങനെ വിലയിരുത്തുന്നു, അതിനോടുള്ള പ്രതികരണം എന്തായിരിക്കും എന്നതും ഇനി ശ്രദ്ധേയമായ വിഷയമായിരിക്കും.
