ഇറാഖിലെ അമേരിക്കൻ സൈനിക സാന്നിധ്യത്തിന് ഒരു പ്രധാന അധ്യായത്തിന് വിരാമം. ഇറാഖും അമേരിക്കയും തമ്മിലുണ്ടാക്കിയ ധാരണയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വടക്കൻ ഇറാഖിലെ അവസാന വ്യോമതാവളത്തിൽനിന്നും യുഎസ് സൈന്യം പിന്മാറിയതായി അമേരിക്കൻ സൈന്യം അറിയിച്ചു. അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷം തുടരുന്നതിനിടെയാണ് ഈ പിന്മാറ്റമെന്നത് സംഭവത്തിന് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു.
കഴിഞ്ഞ വർഷം ഇറാഖിലെ മിക്ക സൈനിക താവളങ്ങളിൽനിന്നും അമേരിക്കൻ സൈന്യം പിന്മാറിയിരുന്നു. എന്നാൽ അർധ സ്വയംഭരണ കുർദിഷ് മേഖലയിൽ നൂറുകണക്കിന് സൈനികരുടെ സാന്നിധ്യം തുടർന്നിരുന്നു. ഫെബ്രുവരി 28ന് അമേരിക്കയും ഇസ്രയേലും ഇറാനെതിരെ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചതിന് പിന്നാലെ മേഖലയിലെ യുഎസ് സൈനിക കേന്ദ്രങ്ങൾ പലതവണ ആക്രമിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
അമേരിക്കൻ സൈനിക സാന്നിധ്യം അവസാനിപ്പിക്കുന്നത് രാജ്യത്തിന്റെ പരമാധികാരവും ഭരണകൂടത്തിന്റെ നിയന്ത്രണവും ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള നീക്കമായാണ് ഇറാഖ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ഇറാനുമായി അടുത്ത ബന്ധമുള്ള ഇറാഖിലെ ചില സായുധസംഘങ്ങളും പിന്മാറ്റത്തെ സ്വാഗതം ചെയ്തു. അതേസമയം, കുർദിഷ് മേഖലയിലുൾപ്പെടെ ചില വിഭാഗങ്ങൾ യുഎസ് സൈന്യത്തിന്റെ പിന്മാറ്റത്തിൽ സുരക്ഷാ ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിച്ചു.
2003 മുതൽ നീണ്ട സൈനിക സാന്നിധ്യം
2003ൽ സദ്ദാം ഹുസൈനെ അധികാരത്തിൽനിന്ന് പുറത്താക്കുന്നതിനായി അമേരിക്കൻ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സഖ്യസേന ഇറാഖിൽ അധിനിവേശം നടത്തിയതോടെയാണ് യുഎസ് സൈനിക സാന്നിധ്യത്തിന്റെ പുതിയ ഘട്ടം ആരംഭിച്ചത്. പിന്നീട് ഷിയാ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സർക്കാർ അധികാരത്തിലെത്തിയതിനു പിന്നാലെ 2011 അവസാനത്തോടെ അമേരിക്കൻ സൈന്യം പിന്മാറി.
എന്നാൽ ഇറാഖിൽ ഇസ്ലാമിക് സ്റ്റേറ്റ് ശക്തിപ്രാപിച്ചതോടെ 2014ൽ യുഎസ് സൈന്യം വീണ്ടും തിരിച്ചെത്തി. 2014നും 2017നും ഇടയിൽ നടന്ന പ്രധാന പോരാട്ടങ്ങളിൽ ഐഎസിനെ പരാജയപ്പെടുത്തുന്നതിനായി ഇറാഖി സേനയ്ക്ക് പരിശീലനവും സൈനിക പിന്തുണയും നൽകുകയായിരുന്നു പ്രധാന ദൗത്യം. ഐഎസിന്റെ പ്രധാന സൈനിക ശക്തി തകർന്നതോടെ ദൗത്യം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ ഇരുരാജ്യങ്ങളും ആരംഭിച്ചു.
ഇറാൻ–അമേരിക്ക സംഘർഷത്തിന്റെ നിഴലിൽ
അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷം ശക്തമായതോടെ ഇറാഖും അതിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ നേരിട്ടു. ഇറാന്റെ പിന്തുണയുള്ള ഇറാഖി സായുധസംഘങ്ങൾ മേഖലയിലെ അമേരിക്കൻ താൽപര്യങ്ങളെയും സൈനിക കേന്ദ്രങ്ങളെയും ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള നീക്കങ്ങളിൽ പങ്കാളികളായതോടെ ഇറാഖിന്റെ സുരക്ഷാ സാഹചര്യം കൂടുതൽ സങ്കീർണമാവുകയായിരുന്നു.
അതേസമയം, യുഎസ് സൈന്യത്തിന്റെ പിന്മാറ്റം നേരത്തെ തന്നെ ആസൂത്രണം ചെയ്തതാണെങ്കിലും നിലവിലെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ അതിന് രാഷ്ട്രീയ പ്രാധാന്യവും കൈവന്നിട്ടുണ്ട്. ഇറാഖ് ഭരണകൂടത്തിന് രാജ്യത്തെ സുരക്ഷാ-രാഷ്ട്രീയ തീരുമാനങ്ങളിൽ കൂടുതൽ നിയന്ത്രണം ഉറപ്പാക്കാനുള്ള അവസരമായാണ് പിന്മാറ്റത്തെ വിലയിരുത്തുന്നത്.
ഇറാനുമായി അടുത്ത ബന്ധമുള്ള സായുധസംഘങ്ങളെ 2027 ജൂണോടെ നിരായുധീകരിക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ ശക്തിപ്പെടുത്താനും യുഎസ് സൈനിക സാന്നിധ്യം അവസാനിക്കുന്നത് സഹായിക്കുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.
‘യുദ്ധവും സമാധാനവും തീരുമാനിക്കേണ്ടത് സർക്കാർ’
കഴിഞ്ഞയാഴ്ച ഐക്യരാഷ്ട്ര പൊതുസഭയിൽ സംസാരിക്കവെ ഇറാഖ് പ്രധാനമന്ത്രി അലി അൽ സൈദി, യുദ്ധവും സമാധാനവും സംബന്ധിച്ച അന്തിമ തീരുമാനം രാജ്യത്തെ സർക്കാരിനായിരിക്കണമെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു. ഭരണഘടനാപരമായ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണം കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനാണ് സർക്കാർ ശ്രമിക്കുന്നതെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
അതിനാൽ, യുഎസ് സൈന്യത്തിന്റെ പിന്മാറ്റം കേവലം ഒരു സൈനിക നീക്കം മാത്രമല്ലെന്ന വിലയിരുത്തലുകളും ഉയരുന്നുണ്ട്. ഇറാഖിന്റെ പരമാധികാരം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനൊപ്പം രാജ്യത്തെ സായുധസംഘങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയ സ്വാധീനം കുറയ്ക്കാനുള്ള ബാഗ്ദാദ് സർക്കാരിന്റെ ശ്രമങ്ങൾക്കും ഇത് പുതിയ സാഹചര്യം സൃഷ്ടിച്ചേക്കും. എന്നാൽ അമേരിക്കൻ സൈനിക സാന്നിധ്യം അവസാനിക്കുന്നതോടെ സുരക്ഷാ രംഗത്ത് ഉണ്ടാകുന്ന മാറ്റം എങ്ങനെ കൈകാര്യം ചെയ്യുമെന്നത് ഇറാഖിന് മുന്നിലുള്ള പ്രധാന ചോദ്യമായി തുടരുകയാണ്.
