റിയാദുമായി പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് മുന്നോട്ടുവച്ച സിവിലിയൻ ആണവ സഹകരണ കരാറിനെക്കുറിച്ചുള്ള യുഎസ് കോൺഗ്രസിന്റെ ആശങ്കകൾക്കിടെ നിർണായക ഇന്റലിജൻസ് വിലയിരുത്തൽ പുറത്ത്. സൗദി അറേബ്യ ഭാവിയിൽ ആണവായുധങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുന്ന സാധ്യത തള്ളിക്കളയാനാകില്ലെന്നാണ് യുഎസ് ഇന്റലിജൻസ് വിലയിരുത്തുന്നതെന്ന് ദി വാഷിംഗ്ടൺ പോസ്റ്റ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.
കഴിഞ്ഞ മാസം കോൺഗ്രസിന് കൈമാറിയ രഹസ്യ രേഖകളിലാണ് ഇത്തരമൊരു വിലയിരുത്തൽ ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതെന്ന് യുഎസ് ഉദ്യോഗസ്ഥരെ ഉദ്ധരിച്ച് പത്രം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. എന്നാൽ ഇന്റലിജൻസ് കണ്ടെത്തലുകളുടെ വിശദാംശങ്ങൾ ഔദ്യോഗികമായി പുറത്തുവിട്ടിട്ടില്ല. സിഐഎയും വിഷയത്തിൽ പ്രതികരിക്കാൻ തയ്യാറായില്ല.
സൗദി അറേബ്യയിൽ വൻതോതിലുള്ള ആണവോർജ പദ്ധതികൾ ആരംഭിക്കാൻ യുഎസ് കമ്പനികൾക്ക് അവസരം നൽകുന്നതാണ് നിർദിഷ്ട കരാർ. റിയാദുമായുള്ള ആണവ സഹകരണം ഇരുരാജ്യങ്ങളുടെയും ബന്ധം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനൊപ്പം യുഎസ് കമ്പനികൾക്ക് പുതിയ വാണിജ്യ അവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുമെന്നും, ആണവ സാങ്കേതികവിദ്യയ്ക്കായി സൗദി റഷ്യയെയോ ചൈനയെയോ ആശ്രയിക്കുന്നത് തടയാൻ സഹായിക്കുമെന്നും ട്രംപ് ഭരണകൂടം വാദിക്കുന്നു.
അതേസമയം, സൗദിയുടെ ആണവ പദ്ധതിക്ക് സൈനിക ലക്ഷ്യമില്ലെന്ന് യുഎസ് സ്റ്റേറ്റ് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് വ്യക്തമാക്കി. വിപുലമായ ആണവോർജ സഹകരണത്തോടൊപ്പം ശക്തമായ ആണവനിർവ്യാപന മാനദണ്ഡങ്ങളും കരാറിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നും അധികൃതർ പറഞ്ഞു.
സൗദി ആണവായുധം വികസിപ്പിക്കുമെന്ന ഇന്റലിജൻസ് വിലയിരുത്തലിനെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യങ്ങളോട് സൗദി സർക്കാർ പ്രതികരിച്ചില്ല. രാജ്യത്തിന്റെ ആണവ പദ്ധതി സമാധാനപരമായ ആവശ്യങ്ങൾക്കായിരിക്കുമെന്നും ഉയർന്ന ഉത്തരവാദിത്തത്തോടും സുതാര്യതയോടും കൂടി വികസിപ്പിക്കുമെന്നും സൗദി ഊർജമന്ത്രി അബ്ദുൽ അസീസ് ബിൻ സൽമാൻ നേരത്തെ വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു.
കരാറിലെ യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരണ വ്യവസ്ഥകളാണ് പ്രധാന ആശങ്കകളിലൊന്ന്. തുടക്കത്തിൽ സൗദിയുടെ യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരണം അഞ്ച് ശതമാനത്തിൽ താഴെയായി പരിമിതപ്പെടുത്തുമെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ. എന്നാൽ പിന്നീട് അധിക പഠനത്തിനും പ്രത്യേക രേഖാമൂലമുള്ള ധാരണയ്ക്കും ശേഷം 20 ശതമാനം വരെ സമ്പുഷ്ടീകരണത്തിന് അനുമതി ലഭിക്കാമെന്നാണ് വാഷിംഗ്ടൺ പോസ്റ്റ്, വാൾ സ്ട്രീറ്റ് ജേണൽ റിപ്പോർട്ടുകളിലെ വിശദാംശങ്ങൾ.
20 ശതമാനം സമ്പുഷ്ടീകരിച്ച യുറേനിയം ആയുധനിർമാണത്തിനാവശ്യമായ നിലവാരത്തിന് താഴെയാണെങ്കിലും, ആ നിലയിലെത്തുന്നത് ആണവായുധത്തിന് അനുയോജ്യമായ വസ്തുക്കൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനുള്ള സമയവും സാങ്കേതിക ബുദ്ധിമുട്ടുകളും കുറയ്ക്കാൻ ഇടയാക്കുമെന്ന് വിദഗ്ധർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.
പരിശോധനാ സംവിധാനങ്ങളെക്കുറിച്ചും യുഎസ് നിയമനിർമാതാക്കൾ ആശങ്ക ഉയർത്തിയിട്ടുണ്ട്. ആണവ ഇന്ധനചക്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സ്ഥാപനങ്ങൾ, ഗവേഷണ കേന്ദ്രങ്ങൾ, സംശയിക്കപ്പെടുന്ന അപ്രഖ്യാപിത കേന്ദ്രങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിലേക്ക് കൂടുതൽ വിപുലമായ പ്രവേശനം അനുവദിക്കുന്ന ഐഎഇഎയുടെ അധിക പ്രോട്ടോക്കോൾ സൗദി സ്വീകരിക്കണമെന്ന് കരാർ നിർബന്ധമാക്കുന്നില്ലെന്നാണ് വിമർശനം.
കരാർ ഉപേക്ഷിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് എഡ്വേർഡ് മാർക്കി, ജെഫ് മെർക്ക്ലി എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഒരു സംഘം ഡെമോക്രാറ്റിക് സെനറ്റർമാർ സ്റ്റേറ്റ് സെക്രട്ടറി മാർക്കോ റൂബിയോയ്ക്ക് കത്തയച്ചു. നിലവിലുള്ള ആണവനിർവ്യാപന മാനദണ്ഡങ്ങളിൽ നിന്ന് കരാർ പിന്നോട്ടുപോകുന്നതായാണ് സെനറ്റർമാരുടെ ആരോപണം.
ആഭ്യന്തര യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരണവും പ്ലൂട്ടോണിയം പുനഃസംസ്കരണവും നിരോധിക്കുന്നതും ഐഎഇഎയുടെ അധിക പ്രോട്ടോക്കോൾ നടപ്പാക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടുന്ന കർശനമായ ആണവനിർവ്യാപന വ്യവസ്ഥകൾ സൗദി അംഗീകരിക്കണമെന്ന് സെനറ്റർമാർ ആവശ്യപ്പെട്ടു. ടിം കെയ്ൻ, ക്രിസ് വാൻ ഹോളൻ, പീറ്റർ വെൽച്ച്, റോൺ വൈഡൻ എന്നിവരും കത്തിൽ ഒപ്പുവച്ചു.
നിലവിൽ കരാർ യുഎസ് കോൺഗ്രസിന്റെ 90 ദിവസത്തെ അവലോകന ഘട്ടത്തിലാണ്. കരാർ തടയുന്നതിനായി നിയമനിർമാതാക്കൾക്ക് നിയമനിർമാണ നടപടികൾ സ്വീകരിക്കാം. എന്നാൽ പ്രസിഡന്റിന്റെ വീറ്റോ മറികടക്കാൻ കോൺഗ്രസിന്റെ ഇരുസഭകളിലും മൂന്നിൽ രണ്ട് ഭൂരിപക്ഷം ആവശ്യമായി വരും.
അതേസമയം, കരാറിനെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നവർ യുഎസ് പങ്കാളിത്തം സൗദിയുടെ ആണവ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ വാഷിംഗ്ടണിന് കൂടുതൽ നിയന്ത്രണവും സ്വാധീനവും നൽകുമെന്ന് വാദിക്കുന്നു.
ഇസ്രായേലുമായുള്ള സൗദിയുടെ ബന്ധം സാധാരണ നിലയിലാക്കുന്നതും ആണവ കരാറുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ. എന്നാൽ പലസ്തീൻ രാഷ്ട്ര രൂപീകരണത്തിലേക്ക് കാര്യമായ പുരോഗതിയില്ലാതെ ഇസ്രായേലുമായി നയതന്ത്രബന്ധം സ്ഥാപിക്കില്ലെന്ന നിലപാടാണ് റിയാദ് നേരത്തെ സ്വീകരിച്ചത്.
ആണവനിർവ്യാപന കരാറിലെ അംഗമായ സൗദി അറേബ്യ നിലവിൽ ഐഎഇഎ സുരക്ഷാ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും വിധേയമാണ്. യുഎസ് ആണവോർജ നിയമത്തിലെ സെക്ഷൻ 123 പ്രകാരമുള്ള സിവിൽ ആണവ സഹകരണ കരാറുകളാണ് അമേരിക്കൻ ആണവ സാങ്കേതികവിദ്യയും വസ്തുക്കളും മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് കൈമാറുന്നതിനുള്ള നിയമപരമായ ചട്ടക്കൂട് നൽകുന്നത്.
