ഇന്ത്യയിൽ ഒരു സ്ത്രീയോ നോൺ-ബൈനറി വ്യക്തിയോ പൊതുസ്ഥലത്ത് സ്വന്തം ഇടം കണ്ടെത്തുകയും രാഷ്ട്രീയ ഉത്തരവാദിത്തം ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ സമൂഹത്തിന്റെ പ്രതികരണം പലപ്പോഴും അവരുടെ നിലപാടുകളോടോ പ്രവർത്തനങ്ങളോടോ ഉള്ള സംവാദമാകാറില്ല. പകരം, അവരുടെ ശരീരവും രൂപവും ലിംഗസ്വത്വവും ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള പരിഹാസങ്ങളും അധിക്ഷേപങ്ങളുമാണ് ഉയരുന്നത്. വിദ്യാർത്ഥി പ്രസ്ഥാനത്തിന് നേതൃത്വം നൽകുകയും 23 ദിവസം നീണ്ട നിരാഹാര സമരത്തിലൂടെ പ്രതിഷേധിക്കുകയും പോലീസ് ബാരിക്കേഡുകളെ നേരിടുകയും ചെയ്ത നേഹ ബോറയുടെ അനുഭവം ഈ പ്രവണതയുടെ പുതിയ ഉദാഹരണമാണ്.
നേഹയുടെ പ്രതിഷേധ വീഡിയോകൾ സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിൽ പ്രചരിച്ചതോടെ, സമരത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ആവശ്യങ്ങളേക്കാൾ അവരുടെ വ്യക്തിത്വവും രൂപവുമാണ് പലരുടെയും ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റിയത്. ചിലർ അവരെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതായി അവകാശപ്പെട്ട് രംഗത്തെത്തിയെങ്കിലും ആ പിന്തുണയ്ക്ക് വിചിത്രമായൊരു ഭാഷയായിരുന്നു. ‘നമ്മുടെ ഭാഭിയെ സംരക്ഷിക്കാൻ’ സമരസ്ഥലത്തേക്ക് പോകുന്നു എന്ന തരത്തിൽ നിരവധി പുരുഷന്മാർ ഇൻസ്റ്റഗ്രാം റീലുകൾ പങ്കുവെച്ചു. ആദ്യനോട്ടത്തിൽ തമാശയായോ ആരാധനയായോ തോന്നാവുന്ന ഇത്തരം വീഡിയോകൾക്കുള്ളിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നത് സ്ത്രീകളുടെ സ്വതന്ത്രമായ പൊതുസാന്നിധ്യത്തെ അംഗീകരിക്കാത്ത പുരുഷാധിപത്യ മനോഭാവമാണ്.
ഒരു രാഷ്ട്രീയ പോരാട്ടത്തിന് നേതൃത്വം നൽകുന്ന സ്ത്രീയെ ‘ഭാഭി’ എന്ന കുടുംബബന്ധത്തിലേക്ക് ചുരുക്കുന്നത് വെറുമൊരു വിളിപ്പേരല്ല. അവളുടെ രാഷ്ട്രീയ വ്യക്തിത്വത്തെ മറികടന്ന് പുരുഷനുമായുള്ള സാങ്കൽപ്പിക ബന്ധത്തിലൂടെ അവളെ നിർവചിക്കാനുള്ള ശ്രമമാണത്. അവരെ സംരക്ഷിക്കാനെത്തുന്ന നായകന്മാരായി സ്വയം അവതരിപ്പിക്കുന്നവർ യഥാർഥത്തിൽ അവരുടെ ശബ്ദത്തെയും നേതൃത്വത്തെയും മറച്ചുവയ്ക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. സ്ത്രീകൾക്ക് സ്വന്തം നിലയിൽ പൊതുസ്ഥലത്ത് നിലകൊള്ളാനാകില്ലെന്നും ആരുടെയെങ്കിലും സംരക്ഷണം ആവശ്യമാണെന്നുമുള്ള ധാരണയാണ് ഇത്തരം പ്രവണതകൾ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നത്.
സ്ത്രീകളെ കാണുന്ന നമ്മുടെ കണ്ണുകളും പുരുഷാധിപത്യത്തിന്റെ സ്വാധീനവും
ഈ പ്രവണതയെ വിമർശിക്കുന്നതോടൊപ്പം നമ്മുടെ ഉള്ളിൽ നിലനിൽക്കുന്ന മുൻവിധികളെക്കൂടി പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ട്. നേഹ ബോറയുടെ നിരാഹാര സമരത്തിന്റെയും പ്രതിഷേധത്തിന്റെയും ചിത്രങ്ങൾ ആദ്യമായി കണ്ടപ്പോൾ അവരുടെ ധൈര്യത്തേക്കാളും രാഷ്ട്രീയ ബോധ്യത്തേക്കാളും ആദ്യം ശ്രദ്ധിച്ചത് സൗന്ദര്യമായിരുന്നുവെന്ന് ലേഖകൻ തുറന്നുപറയുന്നു. ഒരു വ്യക്തി തന്റെ ശരീരത്തെ വലിയ ശാരീരിക പരീക്ഷണത്തിന് വിധേയമാക്കി രാഷ്ട്രീയ ലക്ഷ്യത്തിനായി പോരാടുമ്പോഴും അവരുടെ രൂപത്തിലേക്ക് ആദ്യം ശ്രദ്ധ തിരിഞ്ഞത് എന്തുകൊണ്ടാണെന്ന ചോദ്യമാണ് ഈ തിരിച്ചറിവ് ഉയർത്തുന്നത്.
ഒരാളെ ആകർഷകമായി കാണുന്നതോ സൗന്ദര്യത്തെ അഭിനന്ദിക്കുന്നതോ തെറ്റല്ല. എന്നാൽ സ്ത്രീകളുടെ കഴിവിനെയും ബുദ്ധിയെയും രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകളെയും വിലയിരുത്തുന്നതിന് മുമ്പ് അവരുടെ രൂപം പരിഗണിക്കുന്ന ശീലം ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടേണ്ടതാണ്. ബോധപൂർവമായ വിദ്വേഷമില്ലാതെയും പുരുഷാധിപത്യ ചിന്തകൾ നമ്മുടെ കാഴ്ചപ്പാടുകളെ സ്വാധീനിക്കാം. ഫെമിനിസ്റ്റ് നിലപാടുകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിക്കുന്നവരിൽ പോലും ഇത്തരം അബോധപൂർവമായ മുൻവിധികൾ നിലനിൽക്കാമെന്നതാണ് ലേഖനത്തിലെ പ്രധാന നിരീക്ഷണം.
രാഷ്ട്രീയ എതിരാളികളായാലും സ്ത്രീകളുടെ അന്തസ്സ് ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടരുത്
സ്ത്രീകളെ ശരീരത്തിലേക്കും ലിംഗപരമായ പരിഹാസങ്ങളിലേക്കും ചുരുക്കുന്ന പ്രവണത ഒരു രാഷ്ട്രീയ പക്ഷത്ത് മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. എതിരാളികളെ അപമാനിക്കാൻ സ്ത്രീത്വത്തെ പരിഹാസവിഷയമാക്കുന്നതും വനിതാ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകരുടെ ചിത്രങ്ങൾ വികൃതമാക്കി പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതും പതിവായിരിക്കുകയാണ്. പ്രതിഷേധങ്ങൾക്കിടെ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ ചിത്രങ്ങൾ സ്ത്രീകളുടെ വസ്ത്രങ്ങളും മേക്കപ്പും ഉൾപ്പെടുത്തി ഡിജിറ്റലായി മാറ്റി പ്രചരിപ്പിച്ചതും ഇതിന്റെ ഉദാഹരണമായി ലേഖനം ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.
സ്ത്രീയാകുന്നത് ദുർബലതയുടെയോ പരിഹാസത്തിന്റെയോ പ്രതീകമാണെന്ന ധാരണയാണ് ഇത്തരം പ്രചാരണങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനം. രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകളെ വിമർശിക്കാം, നേതാക്കളുടെ തീരുമാനങ്ങളെ ചോദ്യം ചെയ്യാം. എന്നാൽ അതിന് അവരുടെ ലിംഗത്തെയോ ശരീരത്തെയോ അപമാനിക്കേണ്ടതില്ല. സ്വന്തം രാഷ്ട്രീയ എതിരാളികളെ ആക്രമിക്കാൻ സ്ത്രീവിരുദ്ധതയെ ആയുധമാക്കുന്നവർക്ക് യഥാർഥത്തിൽ ലിംഗസമത്വത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കാനുള്ള ധാർമിക അവകാശമുണ്ടോ എന്ന ചോദ്യവും ഇവിടെ പ്രസക്തമാണ്.
പൊതുസ്ഥലങ്ങളിൽ സ്ത്രീകൾക്ക് ഇന്നും സ്വയം തെളിയിക്കേണ്ടിവരുന്നു
സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിലെ അധിക്ഷേപങ്ങൾക്കപ്പുറം പൊതുജീവിതത്തിലും സ്ത്രീകൾക്ക് നേരിടേണ്ടിവരുന്ന അവഗണനയും അപമാനവും ഇതേ മനോഭാവത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. ഡൽഹിയിലെ പ്രതിഷേധം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നതിനിടെ വനിതാ സുഹൃത്തിനൊപ്പം നേരിട്ട അനുഭവം ലേഖകൻ വിവരിക്കുന്നുണ്ട്. ഔദ്യോഗിക പ്രസ് കാർഡുകൾ കാണിച്ചിട്ടും പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ പരിഹസിക്കുകയും ‘ആപ് ഭി റിപ്പോർട്ടർ ഹേ?’ എന്ന് ചോദിച്ച് താഴ്ത്തിക്കെട്ടുകയും ചെയ്തുവെന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വെളിപ്പെടുത്തൽ.
പൊതുസ്ഥലങ്ങളിൽ സ്ത്രീകൾക്ക് തങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യവും തൊഴിൽപരമായ വ്യക്തിത്വവും നിരന്തരം തെളിയിക്കേണ്ടിവരുന്ന സാഹചര്യം ഈ അനുഭവം തുറന്നുകാട്ടുന്നു. പുരുഷ മാധ്യമപ്രവർത്തകർക്ക് സ്വാഭാവികമായി ലഭിക്കുന്ന അംഗീകാരം വനിതാ മാധ്യമപ്രവർത്തകർക്ക് ലഭിക്കണമെന്നില്ല. ആക്ടിവിസ്റ്റുകളായും തൊഴിലാളികളായും മാധ്യമപ്രവർത്തകരായും സാധാരണ പൗരന്മാരായും പൊതുസ്ഥലങ്ങളിൽ ഇടം തേടുന്ന സ്ത്രീകളെ ഇപ്പോഴും ചിലർ അനധികൃതമായി കടന്നുകയറിയവരെപ്പോലെയാണ് കാണുന്നത്.
സംരക്ഷണമല്ല വേണ്ടത്, തുല്യമായ ഇടമാണ്
സ്ത്രീകളെ സംരക്ഷിക്കുന്നു എന്ന പേരിൽ അവരുടെ മേൽ ഉടമസ്ഥാവകാശം സ്ഥാപിക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ അവസാനിക്കേണ്ടതുണ്ട്. അപരിചിതരായ സ്ത്രീകളെ ‘ഭാഭി’ എന്ന് വിളിച്ച് സ്വന്തം ബന്ധത്തിലേക്ക് വലിച്ചിടുന്നതും അവരുടെ രാഷ്ട്രീയ ശബ്ദത്തെ മറികടന്ന് സംരക്ഷകരായി വേഷമിടുന്നതും ബഹുമാനത്തിന്റെ പ്രകടനമല്ല. സ്ത്രീകൾക്ക് വേണ്ടത് പുരുഷന്മാരുടെ കപടമായ സംരക്ഷണമല്ല; സ്വന്തം ജീവിതത്തിലും തൊഴിൽമേഖലയിലും രാഷ്ട്രീയത്തിലും സ്വതന്ത്രമായി തീരുമാനമെടുക്കാനുള്ള അവകാശമാണ്.
ഒരു സ്ത്രീയുടെ രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകളോട് യോജിക്കുന്നുണ്ടോ, അവരെ ആകർഷകമായി കാണുന്നുണ്ടോ എന്നതല്ല സമൂഹത്തിന്റെ പുരോഗമന സ്വഭാവം അളക്കാനുള്ള മാനദണ്ഡം. മറിച്ച്, തങ്ങളുടെ അഭിപ്രായങ്ങളോട് വിയോജിക്കുന്ന സ്ത്രീകളോടും അവരുടെ അന്തസ്സും അവകാശങ്ങളും മാനിക്കാൻ സമൂഹത്തിന് കഴിയുന്നുണ്ടോ എന്നതാണ് യഥാർഥ പരീക്ഷണം.
സ്ത്രീത്വത്തെ അപമാനമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന മീമുകൾ പങ്കുവയ്ക്കുമ്പോഴും വനിതാ പ്രവർത്തകരെ സ്വന്തം ആളുകളായി വിശേഷിപ്പിക്കുമ്പോഴും രാഷ്ട്രീയ എതിരാളികളുടെ ചിത്രങ്ങൾ വികൃതമാക്കി പ്രചരിപ്പിക്കുമ്പോഴും നാം സ്വയം ചോദിക്കേണ്ട ഒരു ചോദ്യമുണ്ട്: അവരുടെ ആശയങ്ങളെയാണോ വിമർശിക്കുന്നത്, അതോ പഴയ പുരുഷാധിപത്യത്തിന്റെ ഭാഷയാണോ ആവർത്തിക്കുന്നത്?
ഒരു സ്ത്രീയുടെ മാനുഷിക അന്തസ്സ് അവളുടെ സൗന്ദര്യത്തിന്റെയോ രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകളുടെയോ അംഗീകാരത്തിന്റെയോ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന സമ്മാനമല്ല. അത് അവളുടെ അടിസ്ഥാന അവകാശമാണ്. പൊതുസ്ഥലങ്ങളിൽ സ്ത്രീകൾക്ക് തുല്യമായ ഇടവും സ്വാതന്ത്ര്യവും ഉറപ്പാക്കണമെങ്കിൽ സമൂഹം ആദ്യം അംഗീകരിക്കേണ്ട സത്യം ഇതാണ്.
