മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർക്കും മറ്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാർക്കും നിയമം നൽകുന്ന വിപുലമായ നിയമപരിരക്ഷയുടെ ഭരണഘടനാ സാധുത ചോദ്യം ചെയ്തുള്ള പൊതുതാൽപ്പര്യ ഹർജിയിൽ സുപ്രീം കോടതി കേന്ദ്ര സർക്കാരിനും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനും നോട്ടീസ് അയച്ചു. അസോസിയേഷൻ ഫോർ ഡെമോക്രാറ്റിക് റിഫോംസ് (എഡിആർ) സമർപ്പിച്ച ഹർജിയിലാണ് ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് സൂര്യകാന്ത്, ജസ്റ്റിസുമാരായ ജോയ്മല്യ ബാഗ്ചി, വി. മോഹൻ എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ച് മറുപടി തേടിയത്. നവംബർ രണ്ടിന് കേസ് വീണ്ടും പരിഗണിക്കും.
തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാർക്ക് നൽകുന്ന നിയമപരിരക്ഷ ഭരണഘടന ഉറപ്പുനൽകുന്ന സമത്വത്തിനുള്ള അവകാശത്തെയും അഭിപ്രായപ്രകടന സ്വാതന്ത്ര്യത്തെയും ബാധിക്കുന്നതാണെന്നാണ് എഡിആറിന്റെ വാദം. ഔദ്യോഗിക ചുമതലകളുടെ പേരിൽ ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തികൾക്ക് വിപുലമായ സംരക്ഷണം നൽകുന്നത് ഉത്തരവാദിത്തം കുറയ്ക്കാനും അധികാരദുർവിനിയോഗം, അഴിമതി തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങളിൽ നിയമപരമായ പരിശോധന തടസ്സപ്പെടുത്താനും ഇടയാക്കുമെന്ന് ഹർജിയിൽ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.
തർക്കത്തിന്റെ കേന്ദ്രം 2023ലെ നിയമത്തിലെ സെക്ഷൻ 16
2023ലെ മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർ, മറ്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാർ (നിയമനം, സേവന വ്യവസ്ഥകൾ, കാലാവധി) നിയമത്തിലെ സെക്ഷൻ 16 ആണ് ഹർജിയുടെ പ്രധാന വിഷയം. ഔദ്യോഗിക ചുമതലകൾ നിർവഹിക്കുമ്പോൾ ചെയ്തതോ പറഞ്ഞതോ ആയ പ്രവൃത്തികളുടെ പേരിൽ മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർക്കോ മറ്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാർക്കോ എതിരെ സിവിൽ, ക്രിമിനൽ നടപടികൾ സ്വീകരിക്കുന്നതിൽനിന്ന് ഈ വ്യവസ്ഥ സംരക്ഷണം നൽകുന്നു. അത്തരം പ്രവൃത്തികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഇതിനകം ആരംഭിച്ച കേസുകൾ തുടരാനും വ്യവസ്ഥ അനുവദിക്കുന്നില്ല.
നിലവിൽ പദവിയിലിരിക്കുന്നവർക്കു മാത്രമല്ല, മുൻപ് മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറായോ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറായോ പ്രവർത്തിച്ചവർക്കും ഈ പരിരക്ഷ ബാധകമാണ്. ഈ വ്യവസ്ഥയുടെ ഭരണഘടനാ സാധുതയാണ് എഡിആർ സുപ്രീം കോടതിയിൽ ചോദ്യം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.
ഭരണഘടനയുടെ ആർട്ടിക്കിൾ 14 ഉറപ്പുനൽകുന്ന സമത്വത്തിനുള്ള അവകാശത്തിനും ആർട്ടിക്കിൾ 19 പ്രകാരമുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യങ്ങൾക്കും വിരുദ്ധമാണ് സെക്ഷൻ 16 എന്നാണ് ഹർജിയിലെ വാദം. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാർക്ക് ഇത്ര വിപുലമായ നിയമപരിരക്ഷ നൽകുന്നത് അവരുടെ നടപടികൾക്ക് ഉത്തരവാദിത്തം ഉറപ്പാക്കുന്നതിൽ തടസ്സമാകുമെന്നും ഹർജിക്കാർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.
തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രക്രിയയുടെ വിശ്വാസ്യതയും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യവും ഉറപ്പാക്കാൻ അതിന്റെ അധികാരികൾ നിയമത്തിന് അതീതരാകരുതെന്നാണ് ഹർജിയുടെ കാതൽ.
തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ അധികാരങ്ങളെക്കുറിച്ചും ഹർജികൾ
തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ അധികാരവിനിയോഗവും പ്രവർത്തനരീതിയും സംബന്ധിച്ച മറ്റ് ഹർജികളും സുപ്രീം കോടതിയുടെ പരിഗണനയിലുണ്ട്. നിലവിലെ മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർ ഗ്യാനേഷ് കുമാറിന് കമ്മീഷന്റെ അധികാരങ്ങൾ വ്യക്തിപരമായി വിനിയോഗിക്കാനാകുമോ, അതോ കമ്മീഷൻ ഒരു സ്ഥാപനമെന്ന നിലയിൽ കൂട്ടായി തീരുമാനമെടുക്കണമോ എന്ന വിഷയത്തിൽ സമർപ്പിച്ച ഹർജിയിലും കേന്ദ്ര സർക്കാരിനും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനും മൂന്ന് കമ്മീഷണർമാർക്കും കോടതി നോട്ടീസ് അയച്ചിരുന്നു.
ഭരണഘടനയുടെ ആർട്ടിക്കിൾ 324 പ്രകാരം തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളുടെ മേൽനോട്ടം വഹിക്കാനും നടത്തിപ്പ് നിയന്ത്രിക്കാനും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനാണ് അധികാരമെന്നും ഈ അധികാരങ്ങൾ മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർ മാത്രം വിനിയോഗിക്കുന്നതിനെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നതായും ബന്ധപ്പെട്ട ഹർജിയിൽ പറയുന്നു.
നിയമന സമിതിയിലെ ചീഫ് ജസ്റ്റിസിന്റെ പങ്കും പരിശോധനയിൽ
മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറെയും മറ്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാരെയും നിയമിക്കുന്ന സമിതിയിൽനിന്ന് സുപ്രീം കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസിനെ ഒഴിവാക്കിയ 2023ലെ നിയമത്തിനെതിരായ ഹർജികളും കോടതിയുടെ പരിഗണനയിലുണ്ട്.
നിലവിലെ നിയമപ്രകാരം പ്രധാനമന്ത്രി, ലോക്‌സഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്, പ്രധാനമന്ത്രി നാമനിർദേശം ചെയ്യുന്ന കേന്ദ്ര മന്ത്രിസഭാംഗം എന്നിവരാണ് നിയമന സമിതിയിലുള്ളത്. എന്നാൽ, 2023 മാർച്ചിൽ അനൂപ് ബരൻവാൾ കേസിൽ സുപ്രീം കോടതി നൽകിയ ഇടക്കാല നിർദേശപ്രകാരം പ്രധാനമന്ത്രി, പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്, ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് എന്നിവരടങ്ങിയ സമിതിയായിരുന്നു നിയമനത്തിനായി തീരുമാനിച്ചിരുന്നത്.
നിയമന സമിതിയുടെ ഘടന ചോദ്യം ചെയ്തുള്ള ഹർജിയിൽ സെപ്റ്റംബർ 23ന് വാദം കേട്ട രണ്ടംഗ ബെഞ്ചിൽ വ്യത്യസ്ത അഭിപ്രായങ്ങളുണ്ടായി. വിഷയം ഭരണഘടനാ ബെഞ്ചിന് വിടേണ്ടതില്ലെന്ന് ജസ്റ്റിസ് ദീപങ്കർ ദത്ത അഭിപ്രായപ്പെട്ടപ്പോൾ, നിർണായകമായ ഭരണഘടനാ ചോദ്യങ്ങൾ ഉയരുന്നതിനാൽ വലിയ ബെഞ്ച് പരിഗണിക്കണമെന്ന് ജസ്റ്റിസ് സതീഷ് ചന്ദ്ര ശർമ നിലപാടെടുത്തു. വിഷയം ഭരണഘടനാ ബെഞ്ചിന് വിടണമോയെന്ന് തീരുമാനിക്കുന്നതിനായി കേസ് രേഖകൾ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് സൂര്യകാന്തിന് കൈമാറാനും ഇരുവരും നിർദേശിച്ചു.
തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാർക്കുള്ള നിയമപരിരക്ഷ, അധികാരവിനിയോഗം, നിയമനരീതി എന്നിവ സംബന്ധിച്ച ഹർജികളിലെ തുടർനടപടികൾ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യവും ഉത്തരവാദിത്തവും സംബന്ധിച്ച ചർച്ചകളിൽ നിർണായകമാകുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.
