വികസനത്തിന്റെ ഫലങ്ങൾ സമൂഹത്തിന്റെ അടിത്തട്ടിലുള്ള അവസാനത്തെ വ്യക്തിയിലേക്കും എത്തണമെന്നും അവരുടെ മുഖത്ത് പുഞ്ചിരി വിരിയുമ്പോഴാണ് രാജ്യം യഥാർഥത്തിൽ സമൃദ്ധമാകുന്നതെന്നും ആർഎസ്എസ് മേധാവി മോഹൻ ഭാഗവത്. പണ്ഡിറ്റ് ദീൻദയാൽ ഉപാധ്യായയുടെ ജന്മവാർഷികത്തോടനുബന്ധിച്ച് മഹാരാഷ്ട്രയിലെ യവത്മാലിൽ സംഘടിപ്പിച്ച പരിപാടിയിൽ സംസാരിക്കുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹം.
വികസനം എന്നത് എല്ലാവരെയും ഒരേ തലത്തിലേക്ക് എത്തിക്കുക എന്നതല്ലെന്നും സമൂഹത്തിലെ വിവിധ വിഭാഗങ്ങൾക്കിടയിലെ വ്യത്യാസങ്ങളും വിടവുകളും പരമാവധി കുറയ്ക്കുക എന്നതാണ് അതിന്റെ ലക്ഷ്യമെന്നും ഭാഗവത് പറഞ്ഞു. ‘ചിലർക്ക് പരമാവധി ആനുകൂല്യം’ എന്ന ആശയത്തോട് തനിക്ക് യോജിപ്പില്ലെന്നും ദീൻദയാൽ ഉപാധ്യായ വിഭാവനം ചെയ്തതുപോലെ ‘എല്ലാവർക്കും നല്ലത്’ എന്നതാണ് ലക്ഷ്യമെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി.
സമൂഹത്തിലെ ഏറ്റവും ദരിദ്രനായ വ്യക്തിയുടെ ക്ഷേമം ഓരോ തീരുമാനവും എടുക്കുമ്പോഴും മനസ്സിൽ സൂക്ഷിക്കണമെന്ന മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെ തത്വവും അദ്ദേഹം ഓർമിപ്പിച്ചു. ഓരോ വ്യക്തിക്കും ഭക്ഷണം, വസ്ത്രം, തണൽ തുടങ്ങിയ അടിസ്ഥാന ആവശ്യങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കുകയും അന്തസ്സോടെ ജീവിക്കാനുള്ള സാഹചര്യം ഒരുക്കുകയും ചെയ്യുന്നതാണ് യഥാർഥ വികസനമെന്നും ഭാഗവത് പറഞ്ഞു.
കർഷകർ കടക്കെണിയിൽ അകപ്പെടുന്ന സാഹചര്യം ഒഴിവാക്കണമെന്നും ജൈവകൃഷിയും മിശ്രിതകൃഷിയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കണമെന്നും അദ്ദേഹം നിർദ്ദേശിച്ചു. വിത്തുകളിലും വളങ്ങളിലും സ്വയംപര്യാപ്തത കൈവരിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയും അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.
പുരോഗതിയുടെ പേരിൽ പ്രകൃതിയെ നശിപ്പിക്കരുതെന്നും വികസനത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം സർക്കാരിന് മാത്രമല്ല, സമൂഹത്തിനും കൂടിയാണെന്നും മോഹൻ ഭാഗവത് പറഞ്ഞു.
